PL
EN
CZ
DE
HR
ES
FR
HU
IT
RO
SK
SL
Strój ludowy jest ubiorem tradycyjnym i częścią dziedzictwa kulturowego
każdego narodu. Ze względu na jego cechy charakterystyczne, tradycyjne
chorwackie stroje, na które zawsze u kobiet składają się bluzka, spódnica lub
sukienka, fartuszek, buty oraz chustka, a u mężczyzn koszula, spodnie, serdak
i buty, możemy podzielić na 3 rodzaje:
KONTYNENTALNY STRÓJ LUDOWY
Z powodu mroźnych zim i ostrego klimatu, obok płótna i wełny wykorzystywano futra, stąd obowiązkowym dodatkiem są tu grube kamizelki, płaszcze i kurtki. Na nogi obwiązane płótnem pełniącym funkcję skarpet (onuce) zakładano kierpce, a na obszarach najbardziej wysuniętych na północ nosiło się buty z cholewą. Ubrania kobiet wyszywano motywami roślinnymi i zwierzęcymi, hafty były z jedwabiu lub wełny, w czerwonych, białych lub niebieskich kolorach. Do tego zakładano ozdobne jedwabne wstążki, kokardy, koronki oraz złotą i srebrną biżuterię, korale, bursztynowe naszyjniki i perły. Włosy spinano w jeden lub dwa warkocze, ozdabiano czerwonymi wstążkami- jeśli dziewczyna była niezamężna, mężatki zaś nakrywały głowy tkanymi i jedwabnymi chustkami. Ludowy strój panny młodej miał koronę i był ozdobiony jak największą ilością biżuterii. Oprócz stroju powszedniego istniał również złoty strój "zlatara" (złotnika), ozdobiony haftem ze złotych nici. Wyjątkowym elementem męskiego stroju była zapaska przepasana przez spodnie (Baranja).
GÓRALSKO- PRZYMORSKIE STROJE LUDOWE
Bogactwem tych spadzistych, górzystych terenów są owce, stąd podstawowym materiałem do wyrobu stroju ludowego była wełna. Przed tkaniem kobiety farbowały ją na czerwono, żółto, zielono lub czarno. Charakterystyczne są detale wełnianych skarpet czarnego lub białego koloru, przez które przewiązywano onuce. Płócienna koszula jest wspólnym "niewełnianym" elementem ubioru stroju męskiego i żeńskiego. Charakterystycznym nakryciem mężczyzn i dziewczyn była czerwona czapka z haftem, a czasem z pawim piórem, ponieważ wierzono, że będzie ono chronić młodych swym kolorowym okiem od złych mocy i uroków. Wokół długiej koszuli żeńskiej ozdobionej geometrycznymi motywami, zawiązywano pasek, fartuszek i spódnicę- u mężatek modrą, a u panien białą. Na głowie nosiło się białe chustki przymocowane szpilami do czapki lub chusty ozdobionej haftem. Obowiązkowa była srebrna biżuteria lub z domieszką srebra, szpilki do włosów z wielkimi główkami, kolczyki, srebrne pieniążki i biżuteria z blaszanych listków zakładana na piersi. Strój męski składał się z koszuli, niebieskich spodni do kostek, serdaka ze skóry i kurtki w niebieskim lub brązowym kolorze. Wokół pasa wiązano czerwony pas, za który zatknięty był mały pistolet. Dodatki na zimę wyrabiane były z owczego lub baraniego futra.
NADMORKSIE STROJE LUDOWE
Strój męski był modry lub brązowy, składał się ze spodni do kostek, koszuli, serdaka ze złotym, orientalnym haftem, szerokiego, jedwabnego pasa, miękkiej, czerwonej czapki, bawełnianych skarpet i onuc. Na Istrii nosiło się długie, wąskie spodnie z białego sukna, skórzany serdak, krótką kurtkę oraz długi bezrękawnik.
Kobiety nad morzem nosiły białe koszule z szerokimi rękawami, wyszywane jedwabiem lub koronką, spódnicę z gęstymi , wyrazistymi zakładkami, a na Istrii w czasie zimy zakładały długie wąskie rękawy, wiązane na plecach. Strój ludowy z Pagu z XV wieku, charakteryzuje się specyficzną koronką, która ozdabiała przód koszuli i wykończenia chustki na głowie. Strój męski jest modry, a zdobi go jedwabna chustka wokół pasa oraz czerwona czapka na głowie. Dubrownicki strój ludowy był u mężczyzn w znaczący sposób ozdobiony złotym haftem na serdaku i spodniach. Kobiety zaś nosiły bogatą biżuterię finezyjnego wyrobu: filigranowe kolczyki, bogate ozdoby na szyję i spinki do włosów.
Niezależnie do jakiego regionu należały, stroje ludowe wyrabiano ręcznie, z naturalnych materiałów, a ich zdobienia zależały od umiejętności, wyobraźni i majątku rodziny, która je nosiła.
Z powodu mroźnych zim i ostrego klimatu, obok płótna i wełny wykorzystywano futra, stąd obowiązkowym dodatkiem są tu grube kamizelki, płaszcze i kurtki. Na nogi obwiązane płótnem pełniącym funkcję skarpet (onuce) zakładano kierpce, a na obszarach najbardziej wysuniętych na północ nosiło się buty z cholewą. Ubrania kobiet wyszywano motywami roślinnymi i zwierzęcymi, hafty były z jedwabiu lub wełny, w czerwonych, białych lub niebieskich kolorach. Do tego zakładano ozdobne jedwabne wstążki, kokardy, koronki oraz złotą i srebrną biżuterię, korale, bursztynowe naszyjniki i perły. Włosy spinano w jeden lub dwa warkocze, ozdabiano czerwonymi wstążkami- jeśli dziewczyna była niezamężna, mężatki zaś nakrywały głowy tkanymi i jedwabnymi chustkami. Ludowy strój panny młodej miał koronę i był ozdobiony jak największą ilością biżuterii. Oprócz stroju powszedniego istniał również złoty strój "zlatara" (złotnika), ozdobiony haftem ze złotych nici. Wyjątkowym elementem męskiego stroju była zapaska przepasana przez spodnie (Baranja).
GÓRALSKO- PRZYMORSKIE STROJE LUDOWE
Bogactwem tych spadzistych, górzystych terenów są owce, stąd podstawowym materiałem do wyrobu stroju ludowego była wełna. Przed tkaniem kobiety farbowały ją na czerwono, żółto, zielono lub czarno. Charakterystyczne są detale wełnianych skarpet czarnego lub białego koloru, przez które przewiązywano onuce. Płócienna koszula jest wspólnym "niewełnianym" elementem ubioru stroju męskiego i żeńskiego. Charakterystycznym nakryciem mężczyzn i dziewczyn była czerwona czapka z haftem, a czasem z pawim piórem, ponieważ wierzono, że będzie ono chronić młodych swym kolorowym okiem od złych mocy i uroków. Wokół długiej koszuli żeńskiej ozdobionej geometrycznymi motywami, zawiązywano pasek, fartuszek i spódnicę- u mężatek modrą, a u panien białą. Na głowie nosiło się białe chustki przymocowane szpilami do czapki lub chusty ozdobionej haftem. Obowiązkowa była srebrna biżuteria lub z domieszką srebra, szpilki do włosów z wielkimi główkami, kolczyki, srebrne pieniążki i biżuteria z blaszanych listków zakładana na piersi. Strój męski składał się z koszuli, niebieskich spodni do kostek, serdaka ze skóry i kurtki w niebieskim lub brązowym kolorze. Wokół pasa wiązano czerwony pas, za który zatknięty był mały pistolet. Dodatki na zimę wyrabiane były z owczego lub baraniego futra.
NADMORKSIE STROJE LUDOWE
Strój męski był modry lub brązowy, składał się ze spodni do kostek, koszuli, serdaka ze złotym, orientalnym haftem, szerokiego, jedwabnego pasa, miękkiej, czerwonej czapki, bawełnianych skarpet i onuc. Na Istrii nosiło się długie, wąskie spodnie z białego sukna, skórzany serdak, krótką kurtkę oraz długi bezrękawnik.
Kobiety nad morzem nosiły białe koszule z szerokimi rękawami, wyszywane jedwabiem lub koronką, spódnicę z gęstymi , wyrazistymi zakładkami, a na Istrii w czasie zimy zakładały długie wąskie rękawy, wiązane na plecach. Strój ludowy z Pagu z XV wieku, charakteryzuje się specyficzną koronką, która ozdabiała przód koszuli i wykończenia chustki na głowie. Strój męski jest modry, a zdobi go jedwabna chustka wokół pasa oraz czerwona czapka na głowie. Dubrownicki strój ludowy był u mężczyzn w znaczący sposób ozdobiony złotym haftem na serdaku i spodniach. Kobiety zaś nosiły bogatą biżuterię finezyjnego wyrobu: filigranowe kolczyki, bogate ozdoby na szyję i spinki do włosów.
Niezależnie do jakiego regionu należały, stroje ludowe wyrabiano ręcznie, z naturalnych materiałów, a ich zdobienia zależały od umiejętności, wyobraźni i majątku rodziny, która je nosiła.
